Braveheart (1995)

Verder is er de kwestie van Mel Gibson’s homofobie, die zowel in zijn persoonlijke leven als in zijn werk naar voren komt. In 'Braveheart' wordt koning Edward II, een historische figuur waarvan algemeen wordt aangenomen dat hij homoseksueel was, neergezet als een zwak en ridicuul karakter. Zijn relatie met Piers Gaveston wordt gebruikt als een manier om hem te belachelijk maken, wat een duidelijk vooroordeel tegen homoseksualiteit weerspiegelt. Deze stereotypering is niet alleen schadelijk, maar ook onnodig voor het verhaal. Het voegt niets toe aan de plot en lijkt vooral bedoeld om de mannelijkheid van Wallace te contrasteren met de zwakheid van Edward II.

Al tijden zag ik er tegen op Braveheart er weer eens in te gooien voor een review. Wat ik vreesde was een nog erger geval van Gladiator, een te bombastische en rauwe krachttoer die nog meer op dramatiek en emotie leuntt. Helaas maar waar, Braveheart was ooit heel wat jaartjes terug toch wel één van mijn favorieten met zijn gewelddadige rauwe randje, de in de knop gesmoorde relatie met de mooie Murron raakte me destijds ook wel. Maar wat in 1995 het nieuwe hoogtepunt was, het summum qua rauwheid en filmische scenes, vind ik heden ten dage toch achterhaalt vanwege het vele valse sentiment. Wellicht dat een ontwikkeling als kijker ook mee speelt.

De eerste drie kwartier is aardig en schept een aardig beeld van de wreedheden en onrust. Toch lijkt alle getoonde ellende toch vooral geforceerd pathetisch om sympathie voor Wallace te krijgen en hem vooral een reden voor oorlog. Dan is drie kwartier tot de eerste slag best een lange aanloop te noemen, maar vooruit. De daarop volgende veldslagen en gevechten zien er altijd nog meer dan prima uit, daar echter ook alweer een aantal kritiekpunten wat de tactiek betreft. De speren waarmee de cavalerie opgevangen wordt, waarom zien we die vooraf niet op de grond liggen? Die zijn er zomaar. Dan de list een slag later met het vuur om troepen van elkaar te scheiden. Dat ruik je toch, dat er iets brandbaars uit gegoten is? Vooral als het zo fel brand. Het list en bedrog gebeuren tussen de bekende Schotse Lords, de Engelse Koning en de Franse Prinses is soms even kolderiek als redelijk bedacht. De schare acteurs zijn ook aardige uitgezocht. Vooral O 'Hara heeft zijn moment of fame als de grappig en knettergekke Ier, verder passende de gegroefde en bebaarde komen van Cox, Cosmo en Gleeson meer dan prima en vind ik MacFadyen het beste acteren als de getormenteerde De Bruce. Ook aardige te benoemen Peter Mullan met een klein rolletje als soldaat, een blik op zijn wikipedia pagina overtuigde me dat dit een bijzonder heerschap met een opzienbarende jeugd en achtergrond is. McGoohan overigens nog wel het noemen waard als prima koning en McCormack een erg prettige verschijning als Murron.

Grootste pijnpunt is voor mij nog niet eens zo zeer de geschiedkundige missers over de hele film, maar juist het beeld dat van het karakter Robert De Bruce gecreëerd wordt. De achterbakse lafaard en bedrieger die hier geportretteerd wordt ligt heel ver van de waarheid. Sterker, na simpel onderzoek blijkt zelfs dat Wallace niet de bijnaam 'Braveheart' droeg maar De Bruce zelf. De eer die Wallace hier toegedicht krijgt behoorde aan De Bruce toe, dus niet alleen zijn bijnaam wordt afgenomen maar dat ook nog. Het beeld van Wallace dat hier wordt afgeschilderd lijkt vooral op een mythe want lijkt zelden echt waar, hij voerde geen legers aan, plunderde vooral de grensgebieden wat de echte haat van de Engelsen opgang bracht en kwam ook niet uit een arm gezien.

Zoals gezegd, buiten de fouten en het onterecht jegens De Bruce, is Braveheart niet echt meer van deze tijd. Wat vroeger werkte en een snaar raakte komt mij nu als geforceerd over. Teveel en te zwaar wordt de kaart van het motief en persoonlijk drama gespeeld om Wallace niet alleen een reden te geven maar je ook als kijker mee te slepen in zijn wraaktocht. Iets dat bij mij totaal niet meer aanslaat. Wat vroeger een pareltje was zie ik nu slechts nog als een avondje vermaak, en vooral als avonturenfilm a la Robin Hood, en niet als iets dat historisch geënt is. Een visueel spektakel is nog het zeker met zijn mooie landschappen maar dat is dan ook eigenlijk wel.