L'Âge d'Or (1930)

L'Âge d'Or
alternatieve titel: Age Of Gold

Ik was zelf heel erg onder de indruk van de eerste samenwerking tussen Salvador Dalí en Luis Buñuel; de short Un Chien Andalou. Ik had daarom ook heel erg zin om L'Âge d'Or te zien, maar las laatst pas dat Dalí zichzelf had terug getrokken van het project en dat het dus eigenlijk alleen Buñuel's film is.

In een zekere zin is de film in dezelfde soort stijl gefilmd als Un Chien Andalou, er wordt wederom gewerkt om bizarre surrealistische mystiek te creëren om een bepaalde akelige sfeer in beeld te brengen. Buñuel's creativiteit evenaart zonder twijfel de bizarre vindingen uit Un Chien Andalou met als hoogtepunten toch wel de koe die op het bed ligt, de man die dood op het plafond ligt, het schorpioenen-fragmentje en de shots van de overlevenden van Markies de Sade waarvan de eerste een Godfiguur is. Tevens experimenteert hij geweldig met geluid (als voorbeeld die scène met die koe waarin het gerinkel van de bel van die koe langzaam een ritme wordt). Sowieso viel het me op dat de film zowel elementen uit het stomme, geluidsloze filmtijdperk pakte (muziek op de achtergrond voor het ritme) als dat er geluid in de film zit. Zelden gezien, dit werkt nochtans erg sterk. Tenslotte had ik niet verwacht dat de surrealistische beelden zouden samensmelten met een prachtig liefdesverhaal. Damn, dat werkt fantastisch die vreemde combinaties.

L'Âge d'Or is Buñuel's meesterlijke opvolger op Un Chien Andalou. Ik kan zelfs zeggen dat de vreemde en bizarre surrealistische beelden mij lichtjes hebben geshockeerd.
*4,5

Net een documentaire hierover gezien. Daarin werd verteld dat 'Un Chien Andalou' door Buñuel en Dalí als het ware werd gebrainstormd. Beiden bedachten los van elkaar willekeurige en vrije ideeen, en als ze allebei een zo'n idee zagen zitten dan werd dat een scene in de film. En zo breiden ze die film aan elkaar.

Bij het maken van L'Age d'Or was Dalí volgens die documentaire weinig betrokken. Buñuel vroeg hem herhaaldelijk om hulp bij het bedenken van surrealistische scenes, en Dalí had daar geen tijd voor omdat hij aan het schilderen was, uiteindelijk stuurde Dalí hem een briefje met wat ideeen en schetsen die inderdaad in die film werden verwerkt.

De critiek richting de kerk was iets van Buñuel, door die critische blik werd deze film in Spanje verboden. Pas in 1981 werd dat verbod opgeheven.

De documentaire is gemaakt in 2010 door Marie-Dominique Montel. Een link naar die documentaire is hier te vinden.

Haalt het voor mij niet bij niet bij Los Olvidados, Simon el desierto (spelling niet gecontroleerd) of Viridiana. Het is zeker niet onaardig en er zijn memorabele scènes, maar het deed niet veel met me. Ook Un Chien Andalou maakte meer indruk. Blijft voor mij een beetje in het Belle de Jour hoekje hangen qua waardering: niet onaardig maar ook niet beklijvend.

Deze film van Buñuel is meer samenhangend dan 'An Andalusian Dog', maar wordt nog steeds gekenmerkt door een sterk surrealistische vormgeving. Wat de precieze betekenis is van de giraf die uit het raam wordt gekeild moet je me niet vragen. Veel van de symboliek is eerlijk gezegd aan me ontgaan. Wat ik uit de bizarre reeks beelden kon opmaken was enerzijds een man met een heleboel seksuele verlangens en anderzijds de maatschappij die zijn libido zoveel mogelijk tracht te onderdrukken. Hoewel de film twee figuren centraal lijkt te stellen, zijn er ook veel schijnbaar ongerelateerde scènes, zoals een minidocumentaire over schorpioenen, een kind dat wordt doodgeschoten en een knipoog naar de roman '120 dagen van Sodom', waarin één van de hoofdpersonages als Jezus Christus wordt afgebeeld. Ook hier komt het begrip 'vrije associatie' weer bovendrijven en moet je zelf verbanden zien te leggen. Zoals het elk surrealistisch werk betaamt krijgen veel beelden een zekere 'shock value' toebedeeld door ofwel het accentueren van perverse handelingen, ofwel de volledige afbraak van morele waarden. De kritiek op de kerk en bourgeoisie is vandaag de dag echter grotendeels irrelevant. De middelvinger wordt in dit geval enkel in mijn richting opgestoken, want veel kijkplezier kan ik er uiteindelijk niet uit halen.

Een boel los zand en totale vaagheid, maar misschien is dat wel nodig om bepaalde extreem grappige momenten volledig tot hun recht te laten kopen. Ik doel met name op het random geweld en een plotselinge koe hier en daar. De maatschappijkritische symboliek ligt er nogal dik bovenop en het heeft soms een hoog Rembo & Rembo-gehalte. Wat dat wel weer grappig is, is hoe je hoofd probeert om de verschillende delen aan elkaar te rijgen en met elkaar te verbinden, terwijl dat misschien wel helemaal niet mogelijk is. Ik hou wel van die koude verbindingen.

Njah.

Mix van surrealisme en comedy. Las ook dat Dali meegewerkt had aan de film, maar dan eerder beperkt. Hoe het ook in elkaar mogen zitten, wat mij vooral opvalt is dat Bunuel nog aardig wat te leren had. Het oogt rommelig en weinig afgewerkt, en dan bedoel ik niet enkel de losse ideeën die vaak zonder veel coherentie voorbijkomen.

Vooral het camerawerk en de effecten zijn redelijk ondermaats (en ja, dat deed men in die tijd écht wel al beter). Verder vond ik de humor niet echt te pruimen, erg simpele grapjes en vaak flauw uitgevoerd. Het eerste half uur is nog wel te doen, maar daarna begon het allemaal wat te vervelen.

Ook de mix van silent en talkie vond ik niet erg geslaagd. Het is geinig dat Bunuel vanalles door elkaar poogt te gooien, maar het resultaat is gewoon slordig. Gelukkig duurt het niet te lang, dat soort ervoor dat de leukere scenes een iets grotere impact hebben op de film in z'n geheel.

1.5*

Ik ben verrast dat ik hier nog geen bericht had achtergelaten noch een waardering. Dat is bij deze verholpen. Zowel U Chien Andalou als deze heb ik al een aantal keer bekeken. Ik weet ondertussen dat je er niet te veel in moet zoeken in al die beelden maar ik betrap me er toch op dat ik er symboliek probeer in te ontdekken. Er bestaan zeker wel interpreaties van bepaalde scènes en er is zeker geen consensus hierover hetgeen de film wel erg behapbaar maakt. Er is een centraal narratief van lust tussen een man en vrouw en elementen die dit proberen te verhinderen binnen de setting van een bloeiende stad die net zo vlug in een neerwaartse spiraal komt. De kerk wordt met enkele scènes ook behoorlijk voor de borst gestoten waardoor de film uiteindelijk voor enkele decennia werd verboden. Ik ben echt de laatste om een surrealistische film te gaan prijzen eigenlijk vind ik de meeste zooi. Het was heus niet de eerste in het genre maar wel degene samen met Un chien Andalou het genre populariteit bezorgde terwijl voorgaande pogingen niet van de grond wilden komen.

Nadat Un Chien Andalou met een klein budget succesvol was konden Buñuel en Dalí daarna aan de slag met een groter budget hetgeen de langere film L'Age D'or werd, al kwam het tot een breuk tussen heeft Buñuel en Dalí en heeft Dalí in feite maar weinig bemoeienis meer gehad met de film. Buñuel was vanwege Un Chien Andalou geaccepteerd in de kring der surrealisten en met deze film consolideerde hij die positie: omdat ook de bourgeois aandacht had voor Un Chien Andalou moest deze film nog anticommerciëler en provocerender zijn, hetgeen lukte want extreem-rechts vernielde in protest werken van Dalí en andere surrealisten en in Frankrijk werd de film (tot 1981!) verboden, maar wellicht vanwege de afwezigheid van Dalí is de film gestructureerder en minder een surrealistisch carnaval dan Un Chien Andalou. Er zijn een paar iconische surrealistische beelden, zoals (de skeletten van) de vier bisschoppen op de rotspartij en de man die een viool op straat voor zich uit schopt, maar de film wordt gedomineerd door een opvallend coherent verhaal over een verliefd stel dat de lust najaagt (maar telkens in hun liefdesspel wordt gestoord) dat niet zozeer surrealistische beelden geeft als wel wat ‘schokkende’ want wrede en perverse scenes in de geest van Marquis de Sade zoals de man die een klein hondje wegschopt. Buñuel beschreef de film als “romantiek in een surrealistische roes”.

De boodschap van de film lijkt dan ook met name te zijn ontleend aan het werk van De Sade naar wiens 12 Dagen van Sodom in de slotscene uitdrukkelijk wordt verwezen, zoals dat passie (het ‘natuurlijke’ leven van het Verlichtingsideaal) leidt tot terreur en andere wreedheden waarbij juist de adel of hogere kringen en priesters (die de beschaving vertegenwoordigen) zich het meest (kunnen) laten gaan in hun beestachtig en misdadige gedrag, hetgeen de bourgeois steevast schockeert; de mens is net zo antisociaal en giftig als de schorpioen over welk dier de film documentaire-achtig begint en houdt slechts de schone schijn op. Of mogelijk speelt ook hier – net als bij Un Chien Andalou – de psychoanalyse een rol, omdat ook hier de man wordt gedwarsboomd in zijn lust voor de vrouw, en is de moraal van het verhaal dat onderdrukking van seksualiteit geweld geeft zodat met name de kerk en de burgerlijke moraal de mens gewelddadig hebben gemaakt, al wijzen de surrrealisten natuurlijk elke moraal of boodschap af en wil de film in die zin slechts de (vreselijke) natuur van de mens of het onbewuste tonen en de burgerij (het Über-ich) shockeren.