Kynodontas (2009)

Compleet tegen mijn verwachting in werd dit mijn minst favoriete Lanthimos.

Na The Lobster, The Killing of a Sacred Deer (2017) en The Favourite (2018) had ik hier ook wel 4* of op zijn minst 3,5* verwacht. Maar helaas, ik rond naar beneden af.

Er is een flinterdunne grens tussen gek of geniaal. Ik ben er nog niet uit dus krijgt hij net een voldoende van mij. De film begint en eindigt "plots" wat ruimte laat tot interpretatie. De film speelt zich grotendeel af op hetzelfde terrein en net als je denkt dat de climax zal voltrekken door een verplaatsing buiten het terrein eindigt het abrupt. Die eindscène deed me ietwat denken aan Henry, potrait of a serial killer. Jammergenoeg kan deze film daar verder helemaal niet aan tippen.

Toch kostelijk geamuseerd met het dansje tijdens het verjaardagsfeestje.

De scène waarbij de vader de videotape gaat terugbezorgen was best schokkend. Redelijk, maar geen topper

Eens met De filosoof, al geef ik ook panjoe gelijk dat het onze taak is dieper te proberen graven. Weliswaar tot op zekere hoogte.

'Kynodontas' dus. Grappig? Hmm. Alleszins niet zoals ‘The Lobster’ of ‘The Killing of a Sacred Deer’. Mij deed deze film evenzeer aan Ulrich Seidl denken: gitzwarte humor, de courante morele en esthetische grenzen ver voorbij. Ver…

Weliswaar is het intrigerend om je niet alleen af te vragen wat systematische mishandeling met jongeren doet, maar ook (en in dit geval: vooral) met jezelf als toeschouwer: is lachen überhaupt een optie? Niettemin heb je voor dit soort humoristisch experiment een verhaal nodig dat een hilarisch kader schept – cfr. ‘The Lobster’ of ‘The Killing of a Sacred Deer’. Maar ‘Kynodontas’? Nee, daar ontbreekt het aan een “veilig narratief”, een duidelijk stilistisch of conceptueel kader dat op de korrel wordt genomen – of het moet het filmmedium zelf zijn.

En inderdaad, in de finale blijkt de hele vertoning als het ware te draaien rondom de transgressie van de cinematografische voorschriften voor wat betreft het tonen van verbaal, fysiek, seksueel en opvoedkundig geweld. Haneke, dan toch? Wel, huiveren hebben we vermoedelijk collectief kunnen doen. Maar verheffend? Forget it. En net daarom: wat mij betreft het bekijken amper waard.

2,25*

Ik vind het een erg goede film van Lanthimos (beter dan Lobster).

De film gaat over een familie waarin de ouders de kinderen thuishouden. De ouders houden de kinderen thuis om de kids te beschermen tegen de invloeden van buiten. Maar ik denk dat de ouders de kinderen ook thuis houden omdat ze hen kind willen houden. De ouders vinden het zo fijn om kinderen te hebben dat ze de kids niet kunnen loslaten. De ouders doen er alles aan om hen te behouden.

Maar omdat de ouders zo graag de kinderen beschermen tegen de wereld, beginnen ze juist de kinderen zelf te indoctrineren. Ze doen er alles aan om ervoor te zorgen dat de kinderen niet weglopen. Ze indoctrineren de kinderen vooral door hun wereldbeeld te bepalen. Zo vallen vliegtuigen in de tuin en zo is de kat een verschrikkelijk wezen dat de mensen kwaad willen doen.

Daarnaast leren de kinderen verschillende betekenissen van verschillende woorden. Zo betekent 'zombie' een 'gele bloem in de tuin'. Wittgenstein zei: de grenzen van mijn taal zijn de grenzen van de wereld. Als dit zo is, dan zijn de kinderen weerloos t.a.v. de ouders. De ouders bepalen de taal van het kind, en zodoende kan de kind niet anders denken dan in de taal van zijn ouders. Ze zijn gedoemd om voor altijd kind te blijven.

Dat indoctrinatie bepaald wordt door de taal is een idee met een lange traditie. Bv. in 1984 wordt de protagonist aangeleerd dat 2+3, 7 is. Dit geeft stof tot denken: in hoeverre kunnen we geïndoctrineerd worden? Kunnen mensen met de juiste opvoeding, alles geloven? Zijn uiteindelijk al onze gedachtes gedetermineerd door onze ouders, opvoeding, en andere invloeden?

De film geeft een dubbelzinnig antwoord. Aan de ene kant, de indoctrinatie van de ouders gaat heel ver. De kinderen geloven werkelijk dat vliegtuigen in de lucht speelgoed zijn. Ze geloven dat de moeder een hond kan baren. En ze geloven dat de grond buiten het huis dodelijk is. Maar, aan de andere kant, zijn er grenzen aan de indoctrinatie:

Allereerst, de seksualiteit. De kinderen worden meer en meer seksuele wezens. De ouders probeerden dit op te lossen door de zoon naar bed te laten gaan met een vrouw van buiten af. Maar ook de zusjes worden seksueel meer actief. Ze beginnen spelletjes te spelen, ze beginnen elkaar "te likken", etc. De wil naar seks, intimiteit en romantische liefde kan zelfs de taal niet temmen.

Ten tweede, uiteindelijk kan je de kinderen niet afschemeren v/d buitenwereld. De dochter krijgt een film te pakken en krijgt zo alsnog de invloed van pop culture mee. Dit deed mij erg denken aan de refo-scholen bij mij in Gouda. De kinderen van de refo-scholen waren altijd het aller-gekst: straalbezopen in de stad, seks in steegjes, etc. Degenen die het vaakst te horen krijgen dat seks en drank zondes zijn, doen het het meest! Waarom in vredesnaam? Het antwoord is: Refo kinderen worden niet voorbereid. Als je ouders overal categorisch NEE op zeggen dan leer je geen maat te houden. En zo is het ook in deze film, de dochter ziet een film en raakt volledig verward. Ze is niet voorbereid om films te relativeren, en valt zo in de ban van seks en geweld.

Tot slot, iets van binnen raakt rusteloos. Ik denk dat de kinderen duidelijk weten dat er iets mis is, maar ze kunnen er geen woorden aan geven. Hun taal is reeds al dichtgetimmerd door de ouders. Maar het gevoel is duidelijk daar. Ze zijn verveeld en proberen maar spelletjes te spelen. Ze zijn natuurlijk verveeld omdat ze weten van binnen dat er iets niet klopt. Dat ze het huis moeten verlaten, dat ze hun eigen wereld moeten bouwen, hun eigen taal. Dit is ook goed te zien in de dans-scene. Ze voelen zich vervreemd, en ze willen diep van binnen naar buiten breken. Maar hoe?

Huisarrest

Tijdens het eerste half uur was ik nog sterk geneigd deze psychologische drama/thriller af te zetten omdat hij mij veel te vaag en traag aandeed. Achteraf bleek het een geval te zijn van in moeten komen, want naarmate de speelduur vordert werd ik steeds meer in de bizarre leefwereld van dit Griekse gezin gezogen. Al snel deed het verhaal mij sterk denken aan het spookgezin dat ontdekt werd op een boerderij in Ruinerworld hier in Nederland, om en nabij een jaar geleden. Hoewel hier inmiddels veel over bekend geworden is, is het nog steeds een raadsel wat zich hier allemaal precies heeft afgespeeld.

Dogtooth geeft een inkijkje binnen een vergelijkbare situatie, en laat zien wat voor een impact een op zijn zachtst gezegd controversiële opvoeding op inmiddels grootgebrachte kinderen kan hebben. Een opvoeding waarin de ouders - die beiden wel meer dan een steekje los hebben zitten- een geheel eigen leefwereld voor hun kinderen hebben gecreëerd, zonder dat deze ooit een stap buiten hun eigen achtertuin hebben gezet. Zonder invloed van buitenaf is zo'n eigen realiteit die gecreëerd kan worden eigenlijk heel beangstigend, en het laat ook goed zien hoe groot de impact van ouders op opgroeiende kinderen kan zijn. Het resultaat is even bizar als fascinerend, zeker wanneer de 'kinderen' steeds meer op zoek gaan naar invloeden van buitenaf.

3,5*

Ben er niet kapot van, vond het gewoon een vervelende en saaie film om naar te kijken.

Lanthimos.

Als regisseur zeker een van de vreemdere regisseurs die we hebben gekregen. Dogtooth stamt nog af van zijn Griekse cinema, maar staat niettemin bekend als een zeer verontrustende film in Amerika. Na het zien van de film kan ik concluderen dat het vooral een vreemde film is geworden die enkele taboeonderwerpen aanraakt.

De Amerikaanse bijdrages van Lanthimos konden me best smaken, en daarom is het jammer dat het werk dat juist bekender is van hem tot nu toe mijn minst favoriete Lanthimos-film is. Dogtooth kent in principe dezelfde opzet als de andere films van deze regisseur, maar de uitvoering is wat minder strak en vooral gefocust op de weirdness.

Verder zal je zelf een beetje invulling moeten geven aan Dogtooth, want Lanthimos laat vooral zien en vertelt weinig. Hierdoor zal je regelmatig met wat vraagtekens staan tegenover enkele scenes. Het is zeker geen aaneenschakeling van weirdness, want elke scene heeft wel een betekenis, maar of dat de film zelf meteen beter maakt? Ik vind van niet.

De uitvoering is niet echt strak genoeg en de statische beelden van rust weten niet voor de volledige speelduur te boeien. De keuze voor een nogal kale inrichting kan ik best begrijpen, maar weet niet aanhoudend intrigerend te blijven voor de volledige speelduur. De gitzwarte humor tussendoor wisselt ook een beetje van oprecht grappig naar iets te geforceerd.

Het acteerwerk is wisselend. Enkele rollen zijn erg sterk, maar rollen zoals die van Papoulia kan ik wat minder waarderen. Zeker die gefrustreerde dansscene richting het einde had vooral een irritant effect. Verder blijft deze film voor de volledige speelduur apart en de taboeonderwerpen worden ook daadwerkelijk getoond waardoor deze film zeker als schokkend ervaren kan worden. Ik kan er zelf alleen niet al te veel mee. Jammer.

Ik zie dat in 157 berichten nog niemand de overduidelijke inspiratiebron voor deze film El Castillo de la Pureza heeft vernoemd! Grappig genoeg staat er bij die film slechts 1 bericht en daarin wordt deze film wel genoemd.

Bijzonder, dat moge duidelijk zijn. Vanaf de eerste scene is helder dat je met een wat ongemakkelijke film te maken krijgt. Het ontvouwt zich mooi waar je mee te maken hebt, een gezin waarvan de kinderen los van buitenwereld gehouden worden. Dat levert aandoenlijke, ongemakkelijke, verontrustende, maar ook komische scenes op (met het dansje van de zusjes als hoogtepunt). En zeker ook een bittere smaak met dingen als Ruinerwold in gedachten. Het is traag, het is sober. Soms ook vervelend, met het soms wat houterige acteerwerk.
Plotgaatje lijkt toch wel het binnenhalen én alleen laten van Christina, het lijkt logisch dat dat vroeg of laat fout gaat qua invloed van buitenaf. De slotscene is wat mij betreft een enorm zwaktebod. Open einde prima, maar dit was echt compleet onaf, zonder meerwaarde en een gebrek aan creativiteit. Dat trok hem bijna naar een onvoldoende, maar de gewaagde opzet houdt hem er net binnen.
Vorige week mijn eerste Lanthimos gezien met Killing of a Sacred Deer, maar die was toch een heel pak beter.

Zag gister het briljante Poor Things en bij nader onderzoek bleek ik zijn debuut nog niet te hebben gezien. Gelukkig stond de dvd, ooit gewonnen met een filmquiz, in mijn kast.

Het begint als een lekkere absurdistische komedie in de trant van Jiskefet. Naarmate de film voordert verduidelijkt zich de pijnlijke situatie. Film deed me ook bij vlagen denken aan Abel die ik nog geestiger vind. Maar mijn grieks is niet al te best, dus kans is groot dat ik nog wel wat nuances missen.

Leuk om te zien, met name ook omdat veel elementen uit deze film in Poor Things terugkeren op een (veel) hoger plan.

3,5

Soms kijk je van die films waarvan je het gevoel bekruipt dat de regisseur je net iets te graag een diepere laag wil opdringen. Dogtooth voelde als zo'n film. Ik vermoed dat de regisseur één uitgangspunt heeft gekozen en vervolgens vergeten is ook nog een audiovisueel aantrekkelijke film te maken. Dat ontneemt dan ook een beetje de wil om überhaupt te gaan ontrafelen of en wat bepaalde gebeurtenissen betekenen. Ik schaar 'm eerder onder de categorie 'vermakelijk' dan 'contemplatief'.

Rare film. Maar vaak net aan aan de goede kant van de lijn en constant intrigerend waardoor de film goed is uit te kijken, over het algemeen vermaakt en het leuk is om naar dat absurde te kijken (en dat is zeker niet mijn favoriete genre). Wat vooral prettig is, is dat er geen verklaringen komen, geen antwoorden. Dit gezin is nu eenmaal zo en daar moet je het maar mee doen.

En anderzijds: is dit een rare film? Op het oog gebeuren er rare dingen in dat huis, maar is dat zo? Is dit niet gewoon een gezin dat zelf kiest hoe zij hun kinderen willen opvoeden? Ja, ze passen niet in de maatschappij en je kan zeggen: dat is mishandeling. Maar in hoeveel landen en culturen gebeuren niet zulke gelijke zaken maar dan in verband met religie? Of andere levensovertuigingen. Die kinderen wordt ook dingen aangeleerd die niet waar zijn. En kinderen in het algemeen mogen niet alles, en kinderen wordt geleerd dat baby's van de ooievaar komen (wat is dat anders dan andere betekenissen geven aan woorden?) en men moet soms thuisblijven. Wat maakt dit gezin dan anders? Behalve dat dit in extreme mate gebeurt en is uitvergroot.

Enfin, boeiende materie en een behoorlijke film. 3,5*.

Objectief gezien een zeer intrigerende film. Vanaf minuut 1 vraag je je af in wat voor een situatie de karakters zitten. Deze nieuwsgierigheid wordt des te meer versterkt door de opeenvolging van de ene krankzinnige gebeurtenis na de andere. Heel goed hoe beetje bij beetje duidelijk wordt hoe de vork in de steel zit zonder dat het expliciet wordt uitgelegd. Aan vakmanschap en verhaalvertelling ligt het niet.

Subjectief gezien is dit alleen niet mijn ding. Ik ben altijd wel in voor een goede Lanthimos en zijn absurdistische toon kan ik meestal ook wel waarderen, maar er zijn grenzen. In deze film is het allemaal net iets te gek met als dieptepunt de kat en de heggenschaar. Ik begrijp dat dit deel uitmaakt van het absurdisme maar in deze vorm is het niet aan mij besteed.

Niet mijn favoriete film. Voorspelbaar en vervelend tot op het dodelijk saaie af.