Import/Export (2007)

Kreeg er net zo'n negatief gevoel bij als Lilja 4ever.

Het laat het leven zien in die gebieden zoals het is.

Misschien her en der nog dramatischer gemaakt, maar realistisch.

Ik vind dit beter dan Huntstage.

Op naar Transe, in dezelfte varriant.

Shockerende observatie van een aantal aspecten van de moderne samenleving, waarvan iedereen weet dat ze er zijn, maar waarvoor vaak de ogen gesloten worden en waarmee niemand geassocieerd wil worden, zoals armoede, internetporno, zinloos geweld, seksslavinnen, meerwaardigheidsgevoel, industriële verzorgingstehuizen, enz.

Regisseur Ulrich Seidl “trakteert” de kijker op een confronterend docudrama (vooral in het verzorgingshuis), daarbij geholpen door intrieste settings en prima vertolkingen van de protagonisten Ekaterina Rak en Paul Hoffman.

Plotloze film, maar dat heb je al vrij snel niet meer in de gaten.

Je haalt me de woorden uit de mond.

En nu is het tijd om je mond te spoelen, Verhoeven

Vind juist deze film van 'm niet zonder mededogen en compassie. Het gaat meer om twee figuren met principes die verdwalen in een wereld zonder. Met een einde dat zelfs optimistisch is. Deze film is milder dan Hundstage.

Duidelijk stillistisch al strenger dan Hundstage (en die lijn gaat ook door naar de twee Paradies-films die ik al heb gezien). Ziet er veel fraaier uit, maar voelt daardoor ook meer alsof we net niet naar de dagelijkse wereld kijken.

Het is jammer dat de film in één scene weer door de dunne grens schiet waar Seidl altijd op balanceert en daardoor is dit niet zijn beste film: De scene van het feestje in het bejaardentehuis is te gemaakt absurd en trok me even helemaal de film uit.

3.5*

Film (in een soort van documentairestijl) die me vooral zal bijblijven vanwege een aantal fraaie scenes (o.a. met de webcams) en ook een aantal fraaie dialogen zoals:

"Stop een vingen in je kont, STOP een vinger in je kont"

en

"Ze is 19 en heeft al een uitgerekte kut"

Qua verhaal vond ik eigenlijk alleen het gedeelte m.b.t. Olga (goed gespeeld door Ekateryna Rak en ze zag er ook niet onaardig uit) boeiend en interessant. Had men alleen gefilmd vanuit haar oogpunt dan had de film ook maar iets van 70 minuten geduurd i.p.v. nu 130 minuten wat eigenlijk veel te lang is en waardoor de film ook geregeld langdradig is.

Van het verhaal omtrent Paul (wel goed gespeeld door Paul Hofmann) vond ik eigenlijk alleen het laatste gedeelte met het 19 jarige hoertje interessant en dat kwam eigenlijk niet eens door Paul maar door de stiefvader van Paul (goed en leuk gespeeld door Michael Thomas) en natuurlijk het oekraïense hoertje welke best een mooi lichaam had met ook de juiste proporties.

Hoewel de film eigenlijk niet echt een einde had, was het best aardig en zeker het gevecht tussen Olga en de jaloerse verpleegster.

Al met best een aardige film / documentaire, maar hij had van mij wel een stuk korter gemogen.

Seidl's grauwe wereld. Die eerste statische shots van ijzig Oekraïne, brrr. Daar is geen geluk te vinden. Zijn Oostenrijk is ook allesbehalve een lustoord. Een bitter portret van twee jonge mensen met een uitzichtloos, marginaal bestaan en weinig perspectief. Seidl kent niet of nauwelijks mededogen met zijn personages.

Schaamteloos hoe Olga te kijk wordt gezet tijdens haar webcam avonturen, maar ook Pauli, een op het oog stoere, fysiek weerbare jongen, wordt meteen tot op het bot vernederd. Tussen dat soort uithalen waart er dan ook nog eens een wrange, pikzwarte vorm van humor rond. Neem dat schaduwboksen bijvoorbeeld.

Of die sollicitatie cursus. Ik moet daar hartelijk om lachen. Jiskefet is nooit ver weg bij dat soort scènes en ondanks dat, weet Seidl toch een geladen sociaal drama te schetsen. Wanneer het meisje wordt ontslagen, voel je het onrecht borrelen. Pauli's ongemak en afgrijzen is daar wanneer een hoertje te kijk wordt gezet.

Een film over Westerse uitbuiting met twee zielen in omgekeerde richting. Afzichtelijk en ongemakkelijk, de scènes met de bejaarden zijn echt moeilijk om naar te kijken, maar het zijn de jongeren die tenminste nog over een bepaald moreel besef beschikken. Een sprankje hoop. Het is een dunne deken in deze vrieskou.

Flinke brok uitlach-televisie die films van Seidl. Nooit goed weten of je dat allemaal erg zielig moet vinden of gewoon grappig. Het lijkt me dat Seidl de mensheid niet echt hoog in het vaandel draagt maar toch een relativerende humoristische noot wil steken in al die menselijke tristesse.

Import Export wisselt voortdurend tussen twee losse verhalen. Het "import" verhaal gaat over een slechtbetaalde Oekraiense verpleegster die eventjes aan webcamsex doet om bij te verdienen, vooraleer een betere toekomst te gaan zoeken in Oostenrijk waar ze in de geriatrie terechtkomt als kuisvrouw. Het "export" relaas toont een jonge kerel in de schulden die met zijn stiefvader kauwgomautomaten gaat installeren in de grauwe Oekraïnse buitenwijken.

Zoals gezegd moet je deze film met gevoel voor humor bekijken. Er zitten eigenlijk heel wat grappige scènes in : de duitse woordenschatcursus voor de porno-industrie waarna Olga er geen snars van begrijpt wanneer haar gevraagd wordt een vinger in haar kont te steken , die oudjes met hun incontinentie-luiers, de sollicitatie-oefening waarbij de coach en de immigrante rug aan rug zitten, dat fuifje in de geriatrie ... ja hoor, de film is wel degelijk komedie. De film zelf heeft geen eindpunt. Het flirt soms met exploitatie en voyeuristisch kun je het ook wel noemen, maar ik had niet het gevoel dat er grenzen werden overschreden.

De film over de wereld waar Oost en West samenkomen doet realistisch aan en blijft de 141 minuten boeien, ook al kent het verhaal nauwelijks dramatische ontwikkeling: elke scene is als minidrama zelf boeiend en sowieso is het fascinerend om de grauwe werkelijkheid te zien van zowel Oekraïne als een Oekraïnse immigrante in het Westen omdat die parallelle wereld tegelijkertijd zo dichtbij is en ver van ons staat. In die zin voelt de film aan als een documentaire.

Het geschetste leven in Oekraïne en van de immigranten aan de onderkant van de Westerse samenleving is een hard en moeilijk leven vol vernedering en gericht op overleven. Maar elke overdramatisering is afwezig: zo verwacht je bv. dat de mooie, jonge vrouw wel seksueel misbruikt zal worden maar dat gebeurt niet. Ook gaat er niemand dood. De bekende dramatische clichés worden vermeden. Tegelijkertijd voert het leven aan de onderkant vanzelf tot kleurrijke en zelfs absurde taferelen die Seidl met plezier en nog wat uitvergroot schildert. Het maakt de film nog interessanter.

Film begint wat onduidelijk in de zin dat je er iets moeilijk inkomt. Met twee werelden maak je kennis en langzaam leer je de personages kennen, ieder in zijn eigen wereldje met zijn eigen problemen.

Hoe langer we naar de film keken hoe meer we erin gezogen werden.

Een iets aparte film soms met herkenbare eigentijdse problemen en geluksmomenten.

Een 8 voor de film als waardering.

Seidl laat zich kennen, althans op basis van Hundstage en deze film, als chroniqueur van de donkere krochten van de westerse samenleving, en schaart zich daarmee in het rijtje pessimisten als Haneke en Houellebecq. Seidl zoekt het hier met name aan de onderkant van de samenleving, waar mensen door een combinatie van externe omstandigheden en persoonlijke problemen moeite hebben aan te klampen en hun heil noodgedwongen elders zoeken.

Hoewel Seidl genadeloos is in zijn portrettering van de uitwassen van de westerse samenleving, en dan met name in de verzorging van hulpbehoevende ouderen en de behandeling van vrouwen die zich prostitueren, is hij hier toch iets minder zwartgallig dan in Hundstage, die vooral een afrekening leek met de kleinburgerlijke mentaliteit. Import/Export heeft toch een soort van hoopgevend einde, en daarmee onderscheidt Seidl zich toch van de eerder genoemde (vroege) Haneke en Houellebecq. Olga is de spreekwoordelijke roos op de mestvaalt, en het zal niet voor niets zijn dat ze een migrante is. Pauli is dan weer een typische kansarme jongere die makkelijk zou kunnen afglijden naar extremisme, maar die ondanks alles uiteindelijk zijn eigen weg kiest.

Zou wel interessant zijn een opvolger te zien die de "import/export" niet tussen oost en west laat zien maar tussen noord en zuid.

Wie vertrouwt is met het werk van Seidl zal niet vreemd opkijken bij deze film. De vulgariteiten zijn beperkt en als er eens wat bloot te zien is, betreft het dit keer aantrekkelijkere vrouwen dan we gewoonlijk gewend zijn van hem. Soit, de film biedt heus wel meer en focust zich op twee individuen die wegtrekken uit hun vertrouwelijke omgeving om hun geluk elders te beproeven.

Het gras lijkt misschien wel groener aan de overkant, toch komt het over dat ze van de regen in de drop terechtkomen. De filmstijl van Seidl blijft overeind. Filmisch vrij sober en deprimerend. Het zijn zelden films om vrolijk van te worden. Uitbuiting staat centraal en is eigen aan de samenleving ten aanzien van kwetsbaren, hoe hoog de moraal van de mensenrechten op papier mogen gelden.

Confronterend, maar tegelijkertijd ook het schouderophalende gevoel van 'ik weet dat het bestaat, maar intussen ploegde de boer verder'. De film heeft een soort van documentaire stijl met de focus dus op deze twee hoofdpersonages. Grauw en indringend, maar tegelijkertijd vrij subtiel. Met hetgeen dat gebeurt kan al gauw in overdrive gegaan worden. Nu, het gaat niet louter om het lot van Olga en Pauli, als je ziet hoe die rusthuisbewoners hun laatste dagen moeten slijten, vreselijk ...