The Dark Past (1948)

Een sterke William Holden speelde in deze film noir-achtige misdaadfilm, waarin een politiepsycholoog geloofde dat misdaad ontstaat uit negatieve ervaringen uit de kindertijd en probeerde een psychotische misdadiger, die hem gegijzeld hield, te ontleden. Omdat het verhaal zelf nogal vermoeiend werkte (de benodigde dynamiek ontbrak), beklijfde de film niet.

Hoewel William Holden hier Al Walker speelt, een moordenaar die na zijn uitbraak uit de gevangenis een familie gegijzeld houdt, is dit geen misdaadfilm maar een psychologisch drama. Deze remake van 'Blind Alley' (1939), gebaseerd op het toneelstuk met dezelfde naam, draait namelijk vooral om de pogingen van politie-psychiater Andrew Collins [Lee J Cobb] om de man die hem heeft gegijzeld te doorgronden en zelfs te helpen af te komen van een vreselijke nachtmerrie. Maak je dus op voor een aardig gemaakte droomsequentie, veel psychologisch gepraat en een Freudiaanse ontknoping. Natuurlijk is er wel wat ruimte voor spanning en Holden en Cobb zijn acceptabel (maar niet ideaal gecast) in de hoofdrollen, maar dat maakt de toon van de film ook wat onevenwichtig qua toon. Gezien de cast zeker interessant, maar het verhaal leent zich simpelweg beter voor toneel.

The Dark Past is een remake van Blind Alley die 9 jaar eerder werd geschoten. Beide films betreffen de verfilming van de Broadway theatervoorstelling Blind Alley, geschreven door James Warwick. The Dark Past start met een vijf minuten durende intro waarin het verhaal wordt verteld met een voice-over van Lee J. Cobb (typische noirstijl) alsook met een subjectieve camera die zijn gezichtspunt weergeeft. Mooi. Deed me even denken aan The Lady In The Lake waar dit truucje de hele film lang wordt volgehouden. Na deze scene start een nieuwe intro - vanuit de flashback van Cobb - waar de storylijn ook begint van Blind Alley.

In zijn geheel vind ik Blind Alley een tikkeltje beter toch dan The Dark Past. De acteerprestaties van William Holden, Lee J. Cobb en Nina Foch (wat een aangename verschijning) zijn zeker niet slecht maar in Blind Alley staat het toch allemaal wat meer op scherp. Ook wordt er in Blind Alley meer met scherp geschoten wat neerkomt op een hogere bodycount. Niet dat de kwaliteit van een film daarvan afhangt, maar het is toch een indicatie dat het in Blind Alley meer menens is. Als ik dan The Dark Past een echt ‘verwijt’ zou moeten maken, betreft het het gebrek van de regie en fotografie om iets nieuws toe te voegen aan de droom- en herinneringscene van gangsterbaas William Holden. In Blind Alley heel mooi in beeld gebracht door Charles Vidor, en nagenoeg gekopieerd - maar met minder zorg voor details - in The Dark Past. Waar is de creativiteit van Rudolph Maté en co?

Wat ik ook jammer vond, is het feit dat de nevenpersonages in The Dark Past minder uitgewerkt zijn dan in Blind Alley.

Wat The Dark Past wel expliciet - via de voice-over - op het eind toevoegt, is een moralistische boodschap omtrent de noodzaak om aandacht te besteden aan de geestestoestand/zorg van elke mens. En daar kan ik zeker mee leven want het is een boodschap die ook vandaag meer dan ooit steek houdt.

Zeldzaam naïeve film noir. Omdat dat woord helemaal niet bij film noir past is het zeldzaam. Lee J. Cobb speelt een psychiater bij de politie (compleet met pijp) die in flashback verteld waarom hij psychiater bij de politie werd. En dat is de film. De ideeën in deze film over psychiatrie en criminaliteit zijn zo extreem versimpeld dat de film er bijna charmant van wordt. Zelfs in 1948 was er niemand zo naïef lijkt me.

Maar er is toch stilistisch wat meer aan de hand. Dit was de eerste film van Maté als regisseur. Hij was van huis uit cameraman en heeft daarbij nogal een indrukwekkend verleden. Hij was bijvoorbeeld de cameraman bij films van Dreyer waaronder een van de grootste klassiekers uit het silent tijdperk: La Passion de Jeanne D'arc, Hij werkte ook met Fritz Lang en Hollywood ook aan beroemde films als Stella Dallas, To Be Or Not To Be en de noirklassiekers The Lady From Shanghai en Gilda. Zijn regisseursloopbaan is bescheider en bevat veel noir en western, meestal low budget. De film begint in de pseudo documentaire stijl die in deze tijd een beetje in de mode was. Daarna volgt iets wat vrij zeldzaam is: Een lang point of view shot. De toon wordt daarna veel meer recht vooruit en vooral een home invasionthriller.in een ruimte, maar dan een heel naieve dus. Met camerawerk als een erg sterk punt.

Beter dan Cobb zijn Holden en Foch die beiden sterk spelen. Maar de film komt niet los van de rare kronkels in het script.

Ben ik hier op een ongelooflijk toeval gebotst ? Ik besluit om een commentaar te schrijven over de film The dark Past dat ik tijdens de laatste Noirvember heb gezien. Ik denk eventjes na over wat ik zal opschrijven en het eerste wat me binnenvalt, is die intro. Opmerkelijk dat er in deze film ook de boodschap verscholen zit om aandacht te schenken aan het geestelijke niveau van een misdadiger om zo de misdaad te begrijpen. Ook in de film The sniper zat deze boodschap. Beide films zitten in de Colombia noir box volume 3. Toeval ?

Maar er is meer. Ik schreef een half uur eerder een commentaar over de film Manhunter van Michael Mann. Ik besteedde veel aandacht aan het feit het om een FBI profiler gaat nl iemand die probeert in de geest te kruipen van de misdadiger om de (volgende) misdaad te kunnen begrijpen en vermijden. Is dit nu niet een logisch gevolg van de boodschap in The dark past maw is The dark past niet de voorloper van de FBI profilering ? Is het een toeval dat mijn volkomen arbitraire gekozen films deze ochtend toch een gemeenschappelijk punt hebben ? Freaky, niet waar ...

Het sterkste punt van The dark past is de confrontatie tussen twee sterke character figuren nl de psychiater die koel analuseert en de misdadiger die schijnbaar impulsief en ongecontroleerd agressie uit tegen zijn vermeende vijanden. Cobb en Holden doen het goed, het huis clos heeft de (evidente) dreiging en spanning zodat de film zich net boven de middelmaat plaatst.

Bij de meeste thrillers is het sowieso al niet de vraag of de held het op het einde gaat overleven, maar wanneer de plot dan ook nog eens in de vorm van een flashback vanuit diezelfde nog levende hoofdpersoon wordt gepresenteerd is er al helemaal geen vorm van spanning meer aanwezig. Wat dan weer wèl verrassend is dat ik van tevoren zou hebben gedacht dat William Holden de psychiater zou spelen en Lee J. Cobb vanzelfspreken de heavy, maar dat blijkt dus precies andersom te zijn, en dat houdt de film in ieder geval interessant. Inmiddels is de doorsnee-kijker wel voldoende geïnformeerd over het bewuste versus on(der)bewuste, de interpretatie van dromen, het belang van traumatische jeugdervaringen en het Oedipuscomplex, dus de uitleg van de psychiater over hoe één en ander in zijn werk gaat is nu zo goed als overbodig, net zoals zijn behandeling van de nachtmerries van de schurk nu nogal simplistisch aandoet, maar door het acteerwerk van de beide hoofdrolspelers en de aardige situatie van het belegerde vakantiehuis blijft de film toch de moeite waard. (In hetzelfde jaar was er nóg een film over een gangster met een moedercomplex, James Cagney in White heat, en dat was wel even wat anders.)