Anne of the Thousand Days (1969)

Wellicht heeft de film niet het tempo van deze tijd maar de film over Blauwbaard en zijn tweede vrouw Anna Boleyn was voor mij zo interessant omdat ik wilde zien hoe Richard Burton deze koning, die zo wreed kon zijn maar ook zo kon liefhebben, neerzette.

Mooie film, heerlijk kostuumdrama. Goed neergezette karaktrs 3*

Burton kreeg een Oscarnominatie

Interessant historisch drama over de relatie van koning Hendrik VIII met zijn tweede vrouw Anna Boleyn. Een echte acteursfilm en derhalve niet zo verwonderlijk dat drie leden van de cast –Richard Burton, Anthony Quayle en Geneviève Bujold– een Oscar kregen voor hun vertolkingen. Vooral de onderscheiding voor Bujold is terecht, want zij is zonder meer het glorieuze middelpunt van deze film.

Heb deze film erg geboeid gevolgd. Vond het zeer goed, vooral de intrigue en of het nu historisch volledig correct is, laat ik in het midden. Ondanks een zekere langdradigheid, amper kritiek op deze film, uitstekend vertolkt. Burton is toch een sterke acteur en uiterst geschikt voor deze rol en Bujold doet dat minstens even goed. De dialogen vind ik wel een beetje theatraal maar toch knap en aanvaardbaar.

Een reconstructie van de entree tot en met de terechtstelling van Anne Boleyn aan het Engelse hof onder Henry VIII. Een periode van 1000 dagen. Henry VIII is een naam die de meesten nog wel iets zegt, in die zin heeft hij geschiedenis geschreven, de verhalen zullen mythischer gemaakt zijn, of misschien was de waarheid nog wel veel erger. Het verhaal, zoals het hier in de film uit de doeken wordt gedaan ademt op een bepaalde manier een sfeer uit dat deze heel waarheidsgetrouw overkomt. Zo zou het best gegaan kunnen zijn (kleine kans), of/maar toch.

Henry VIII was een megalomane, achterdochtige, tiran, maar ook een gevoelsmens. Richard Burton geeft een aantal van deze eigenschappen goed gestalte, toch oogt hij wat uitgeblust en voelt het als een verplicht nummer. Maar dat is wat mij betreft één van de weinige mindere punten in de film. De cast om hem heen is erg goed. Geneviève Bujold bijvoorbeeld. Als een popperige, maar ijskoude en resolute dame. De verschillende stadia van haar afkeer, begeerte, macht en gevoel die ze doormaakt komen waarachtig over. Irene Papas, de in die tijd gevierde Griekse actrice is sterk als Henry’s eerste vrouw Catharina, maar ze krijgt helaas weinig speeltijd.

Maar ik wilde het eigenlijk hebben over Anthony Quayle. Dat is niet een naam die velen in hun lijstje favoriete acteurs zullen opnemen, maar hij is zeker geen onbekend gezicht in de Angelsaksische cinema tussen de Tweede Wereldoorlog en begin Jaren 70. Hier speelt hij Kardinaal Wolsey. Prachtig, met gevoel en venijn. Hierbaast zijn de rollen van mij dan weer onbekenden als John Colicos als Cromwell, William Squire als Thomas Moore en Peter Jeffrey als Norfolk , allemaal prima. Elizabeth Taylor in een cameo op een gemaskerd bal (dûh) heb ik niet kunnen ontdekken. Tot slot nog een eervolle vermelding voor de goede muziek van Georges Delerue. Mensen die The Lion in Winter en dat soort dingen graag zagen, zullen deze ook eens moeten proberen.

Heel wat fictie is gebaseerd op de relatie tussen Hendrik VIII en Anna Boleyn, maar dit is de beste versie. De twee hoofdrolspelers, en Anthony Quayle als de opportunitische kardinaal Wolsey, brengen die namen uit de geschiedenisboeken tot leven. Wolsey wordt voorgesteld als een sluwe manipulator, maar wanneer hij gedumpt wordt, besef je dat hij de ergste nog niet was. Jurist en minister Thomas Cromwell komt er als de grootste smeerlap uit. Henry zelf wordt voorgesteld als een twijfelaar die impulsief was en foute beslissingen nam, maar toch nog een geweten had. Anna evolueert van een onschuldig bakvisje tot een vrouw met een sterke wil. Of zij echt aangestuurd heeft op de dood van Thomas More, valt te betwijfelen.

De rol van godsdienst is interessant. De enige die oprecht devoot lijkt, is Catharina van Aragon. De anderen gebruiken godsdienst als middel om hun ware drijfveer te maskeren: honger naar macht en rijkdom voor zichzelf en hun nageslacht. Dit leidde tot de breuk met Rome en het begin van de Anglicaanse Kerk.

Het is gebaseerd op een toneelstuk van de Amerikaan Maxwell Anderson uit 1948. Wegens thema's als overspel en incest - in een ruimere betekenis dan vandaag - kon dit pas na het afschaffen van de Hayscode op het witte doek. De dialogen zijn meesterlijk. Tijdens informele ontmoetingen gaan de ego's met elkaar in confrontatie. Op officiële gelegenheden als de rechtszitting daarentegen zijn leugens en drogredeneringen troef. Kort voor haar executie wijst Anna er subtiel op hoe klein haar nek is. Het drama is hecht geconstrueerd, met Hendriks beslissing om te scheiden als het centrale kantelpunt. Voor de koning begint en eindigt het met een jachtpartij - cyclische tijd. Op het einde zien we de kleine rougette Elizabeth, die langer dan hijzelf op de troon zal zitten - lineaire tijd.

Een evocatief decor vormen de tuinen van Kent en historische locaties als Hever Castle, waar Anna Boleyn opgroeide. Kostuums en decoratie zijn gebaseerd op schilderijen uit die tijd. Het felrood van Wolseys kardinaalskleed contrasteert met het groen van de koning en het helderblauw van Anna. Op het bal dansen ze een gaillarde op instrumentale Renaissancemuziek. Je wordt meegevoerd naar lang vervlogen tijden, naar het bedrog en de wandaden, maar ook af en toe een sprankeltje hoop en liefde.