The Man Who Shot Liberty Valance (1962)

De film geldt niet alleen als de film die voor de eerste keer John Wayne en James Stewart samen in een film zet, maar geldt ook als een belangrijke wegbereider voor de ‘nieuwe’ western. Lang voor Sergio Leone de teloorgang van het mythische wilde westen in beeld bracht, had regisseur John Ford die gang al ingezet.

In „The Man Who Shot Liberty Valance“ is het de door Stewart gespeelde Ransom Stoddard die als pas afgestudeerde jurist en betweterige opportunist zijn geluk in het wilde westen komt beproeven. Het wilde westen waar de belofte van vrijheid lonkt. Net als de andere figuren in de film probeert Ransom de Amerikaanse Droom te verwezenlijken. Het geluk te vinden. Velen bouwen het geluk op met hard en eerlijk werk als veehouder of als eigenaar van een winkel. Een hardnekkige minderheid eigent zich het geluk nog steeds met geweld toe, zoals de schurk Liberty Valance. Ransom zoekt het geluk in het onderwijzen en politiek bewust maken van de ongeletterden.

Het wilde westen bevindt zich op de scheidslijn tussen het geciviliseerde recht van de rechtspraak en het brute recht van de sterkste. Een ontwikkeling die in het voordeel van de rechtspraak lijkt uit te vallen en tevens het einde van het wilde westen inluidt. Ondanks het hardnekkige verzet van overgebleven aanhangers van het recht van de sterkste, zijn de symptomen van het nieuwe westen onmiskenbaar.

Het boegbeeld van het oude westen is natuurlijk John Wayne. Zijn manier van acteren is routineus. Hij is de macho cowboy, die zich niets laat vertellen. Hij is de stoere held die zelfverzekerd rondloopt, hier en daar een paar harde woorden bezigt en een revolverduel niet uit de weg gaat. In deze film is er zowaar een voorzichtige ontwikkeling in zijn acteerkunsten zichtbaar. Wayne slaagt erin om aan het eind van de film iets van zijn routine te verliezen door aan zijn mannelijke act een mengeling van machteloze woede, teleurstelling en onzekerheid toe te voegen. Bij hem is het onwillige besef zichtbaar dat hij lid is van een uitstervend ras en zich zal moeten aanpassen.

The Man Who Shot Liberty Valance is niet een standaard western met nobele revolverhelden die duelleren met achterbakse outlaws. Die dingen gebeuren ook, maar die dingen bepalen slechts ten dele de sfeer van het verhaal. De film vertelt via zijn personages vooral over een veranderende samenleving. Over de gedaantewisseling van het wilde westen naar het geciviliseerde westen.

De film toont daarbij overigens verrekte weinig beelden van het landschap. Dat is opvallend in een western van John Ford die zijn personages graag in weidse landschappen neerpoot. James Stewart en John Wayne moeten het in deze film vooral kleinschalig en binnenskamers doen. Het is allemaal wat ongewoon maar het went snel.

Fijne western.

Dit is denk ik mijn allereerste John Wayne. Opmerkelijk toch wel. Mijn oma zaliger was gek van John Wayne en ik zal er toen wel flarden van meegepikt hebben, maar veel herinner ik me daar toch niet meer van. Maar mijn favoriete old school acteur is toch wel James Stewart, de reden alvast waarom ik deze film heb bekeken.

We bevinden ons in de transitie van oude stofferige stadjes waar de wet van de sterkste primeert en de democratie en de daarbij horende wetten om gezag af te dwingen. Voor sommigen een moeilijke oefening al had ik nog wel meer tegenstand en scepsis verwacht.

Los hiervan wel een geweldige western. Door de vertelflashback niet echt spannend, want je weet perfect hoe het verhaal loopt, maar toch genoot ik van het mooie samenspel tussen Stewart en Wayne. Fijn ook die heerlijke bad guy door Lee Marvin. Het laatste kwartier voelde als overbodig aan. De western is ook doorspekt met humor die voornamelijk voortkomt uit het angsthazengedrag van menig personage. Leuk!

Gezien op 4K en tevens first time watch. Aangenaam verrast en denk toch dat ik me wat meer ga verdiepen in die oude westerns met John Wayne. Vroeger wel een aantal met me vader meegekeken, maar weet hier bijna niks meer van.

Uitstekend spel van Wayne, Stewart (pelgrim) en Marvin. Verhaal wordt in een lange flashback verteld en zit vol met hilarische momenten. Duurt voor het mooie net iets te lang, maar bleef wel interessant. Was duidelijk te zien dat alles in studio is opgenomen, maar storend vond ik het niet. Beste scene vond ik de eerste confrontatie tussen Doniphon en Liberty. Moest wel lachen om die doodsbange marshal Link Appleyard, echt een lulletje rozenwater. Leuk om Lee van Cleef te spotten in een kleine bijrol als één van de bendeleden, die hier nog steeds onbekend was. Drie jaar later werd zijn droom eindelijk werkelijkheid en kreeg hij de roem waar hij zo naar hunkerde in Leone’s “For a few Dollars More”. Ook leuk om Woody Strode te zien die ik herkende uit “Spartacus” en “Once upon a time in the west”.

Volgende western word “The Searchers 1956” die net uit is op 4K van Warner Archive.

Subliem. Het is één van de laatste films van Ford en het lijkt op een testament over het wilde westen. Hoe een legende wordt geboren en hoe dit ver af staat van de realiteit. Zoals John Ford altijd beweerde toen de critici zijn westerns de hemel in prezen : it's just a movie. Op het einde ondergraaft Ford de mythe van de gunfighter. The man who shot Liberty Valance is not the man who shot Liberty Valance.

De film begint met een ferme slok nostalgie. De trip van Miles en Devine naar het afgebrande huis en de cactus. Met een tweede kijkbeurt is dit effect nog heviger omdat je dan weet waarvoor die 2 elementen staan (verloren liefde, verloren idealen). Dan begint de flashback en onder een fabuleuze glanzende zwart wit fotografie van William H Clothier waarin mannelijkheid (Wayne, natuurlijk) en intellectualisme (Stewart) proberen het hart van Miles te veroveren. Dat Stewart wint, is dan ook meteen de meest romantische film van Ford. Maar het script van Belah en Goldbeck vertelt zo veel meer. Law and Order vs de wet van de sterkste ... Het wilde westen wordt getemd. De kracht van de media (krant) en vrijheid van pers dat in een comic relief personage van O'Brien prachtig vorm wordt gegeven. Het politieke commentaar, zo achteloos in het verhaal vermengd en toch zo belangrijk als statement. Het melodrama waarin liefde en toekomst een illusie blijkt voor de één en een standbeeld krijgt voor de ander.

The man who shot Liberty Valance is ondanks de klassieke vormgeving allesbehalve een standaard western. Het is een film die reflecteert over de western waarin helden geboren werden niet door de feiten maar door de geruchten.

Goh, wat vond ik dit vroeger een fantastische film. (In mijn jeugd dus) Nu is het niet meer dan een oubollige lachfilm gegoten in een serieus verhaaltje. Het laatste half uur gaat nog als Tom zich helemaal klem zuipt binnen 10 minuten ( Ja dat kan gewoon) en zich opgeoffert heeft voor de goede zaak. Voor de rest een overgeacteerde kinderfilm.

Hoewel de titel van de film al veel verraad over het verloop van de film, heeft John Ford er een aangename Western van gemaakt. De weg naar dat moment waar de filmtitel naar verwijst, zit vol met interessante ontwikkelingen en sterke scènes.

James Stewart probeert als beginnende advocaat een dorpje waar de wet van de sterkste geldt kennis te laten maken met de democratie en alles wat daar bijkomt. James Stewart en John Wayne als de typische machoachtige revolverheld zijn compleet elkaars tegenovergestelde met verschillende opvattingen over hoe Liberty Valance moet aangepakt worden, maar ze versterken daarmee elkaars personages. Dat het uiteindelijk John Wayne blijkt te zijn die Liberty Valance heeft neergeschoten en niet James Stewart kwam wel als een verrassing binnen, maar anderzijds past het wel in het verhaal dat het John Wayne was die Liberty Valance heeft neergeschoten.

Er is ook nog een sterke rol weggelegd voor Lee Marvin als Liberty Valance. De scène waar hij de confrontatie opzoekt met Stewart en Wayne in de kroeg is wat mij betreft het hoogtepunt van de film. Er zit een heerlijke spanningsopbouw in, het moment dat ze met elkaar neus aan neus staan is geweldig en Lee Marvin heeft gewoon een heerlijke boevengezicht. Het personage van de Marshal Appleyard is een erg uitvergroot typetje van de domme wetshandhaver, maar ik heb me best kunnen amuseren met enkele grappige momenten van hem.

Misschien wordt het einde rond het verkiezingsgebeuren van Stewart wat te lang uitgesponnen, maar ik heb me erg vermaakt met deze niet-doorsnee Western.

3.5*